Systemy instalacyjne

Co robić ze ściekami, gdy nie ma kanalizacji zbiorczej?

Ścieki – czyli zanieczyszczone wody zużyte – powstają w gospodarstwach domowych, biurach, obiektach użyteczności publicznej (ścieki bytowe) lub w zakładach produkcyjnych (ścieki przemysłowe). Mieszanina ścieków bytowych i przemysłowych nazywana jest ściekami komunalnymi lub sanitarnymi. Z uwagi na zanieczyszczenia fizyczne, chemiczne i mikrobiologiczne, ścieki są groźne dla ludzi i środowiska, dlatego też - przed ich odprowadzeniem do odbiornika – powinny być należycie oczyszczane.

Oczyszczalnie ścieków mogą funkcjonować jako zbiorcze – współpracujące z sieciami kanalizacyjnymi i przyjmujące ścieki dowożone, lub jako indywidualne – w bezpośrednim sąsiedztwie źródła ścieków. Dla niewielkiej ilości ścieków bytowych (< 7,5 m3/dobę) te ostatnie nazywane są oczyszczalniami przydomowymi (domowymi, zagrodowymi).

Kanalizacja zbiorcza preferowana jest na terenach o zwartej zabudowie (co najmniej 2/3 domów w średniej odległości od siebie 20 m i nie większej od 45 m), gdyż udział sieci kanalizacyjnej w kosztach całkowitych jest wówczas relatywnie niski. Jednak na terenach o zabudowie luźnej i rozproszonej jednostkowe koszty kanalizacji zbiorczej i usług taboru asenizacyjnego są znacznie wyższe niż przy zabudowie zwartej, wskutek czego przestają być konkurencyjne w stosunku do kanalizacji indywidualnej (lokalnej). Obecnie w kraju średnia cena wody i ścieków dochodzi do 6,0 zł/m3, co przy zużyciu wody 3 m3 na mieszkańca na miesiąc i takiej samej ilości ścieków, generuje już koszty większe niż dopuszczalne 4% średnich miesięcznych dochodów rozporządzalnych.

Dostęp mieszkańców wsi do zbiorczych sieci kanalizacyjnych w 2005 r. wynosił zaledwie 19%, a do oczyszczalni ścieków 20,4%. Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych przewiduje do 2015 r. dynamiczny rozwój zbiorczych systemów kanalizacyjnych, ale głównie w aglomeracjach (skupiskach) powyżej 2 tysięcy mieszkańców. Uwzględniając znaczne rozproszenie zabudowy na terenach niezurbanizowanych w Polsce szacuje się, że indywidualne systemy odprowadzania i oczyszczania ścieków obejmą docelowo (2030 r.) blisko 1/3 mieszkańców tych terenów. Dla porównania, w Stanach Zj. AP (USA) indywidualne systemy obsługują 25% ludności kraju.

Oczyszczone ścieki można odprowadzać do wód powierzchniowych (rzeki, strumyki, jeziora przepływowe) lub do ziemi (gleby lub gruntu). Jakość ścieków oczyszczonych powinna odpowiadać rodzajowi odbiornika Zgodnie z Prawem wodnym i rozporządzeniem Ministra środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. (Dz. U. nr 137, poz. 984) znacznie bardziej łagodne wymagania należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do ziemi. Przykładowo: dla oczyszczalni o przepustowości do 5 m3/dobę w ramach zwykłego korzystania z wód (tj. dla potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub rolnego) wystarczy 20% redukcja ładunku zanieczyszczeń organicznych i 50% redukcja zawiesiny zawartej w ściekach, aby mogłyby one być wprowadzone do ziemi. Dodatkowym ograniczeniem jest brak zagrożenia dla użytkowych wód podziemnych i co najmniej 1,5 m od poziomu rozsączania ścieków do najwyższego poziomu wód gruntowych, w celu lepszego do czyszczenia ścieków w gruncie – w warunkach odpowiedniej wymiany gazów. Warunki takie spełnia już każdy dobrze dobrany osadnik gnilny. Drenaż rozsączający, współpracujący z osadnikiem gnilnym, jest najtańszą i najpopularniejszą na świecie przydomową oczyszczalnią ścieków. Nie należy jednak projektować i budować jej bez fachowego nadzoru, gdyż rozpoznanie lokalnych warunków gruntowo-wodnych i odpowiednia technologia robót montażowych są niezbędne dla prawidłowej, przynajmniej kilkunastoletniej pracy takiej oczyszczalni. Jedynym zabiegiem eksploatacyjnym jest wywożenie osadu z osadnika gnilnego, raz na rok lub rzadziej, do pobliskiej zbiorczej oczyszczalni ścieków.

Przy odprowadzaniu ścieków oczyszczonych do wód powierzchniowych sam osadnik gnilny już nie wystarcza i niezbędne jest doposażenie go w biologiczną oczyszczalnię ścieków, np. złoże biologiczne, filtr piaskowy czy (bardziej energochłonny) bioreaktor z osadem czynnym. Oczyszczalnie takie są droższe i trudniejsze w eksploatacji. Ich zaletą jest wyższa skuteczność oczyszczania ścieków oraz możliwość ponownego wykorzystania oczyszczonych ścieków, np. do podlewania roślin ozdobnych. Ścieki oczyszczone biologiczną być także odprowadzane do ziemi, np. przez drenaż rozsączający lub (przy wysokich poziomach wód gruntowych) – przez wyniesiony drenaż zwany kopcem infiltracyjnym.

Przy budowie oczyszczalni w ramach zwykłego korzystania z wód nie jest potrzebne pozwolenie wodno-prawne na odprowadzanie ścieków i pozwolenie na budowę, wymagane jest jedynie zgłoszenie instalacji do urzędu gminy i starostwa powiatowego.

Ważną dla użytkownika sprawą jest gwarancja jakości i bezpiecznej pracy urządzeń. Dla ich zapewnienia wprowadzono w Unii Europejskiej system certyfikacji wyrobów budowlanych. Wyroby ze znakiem CE (certyfikat europejski) są godne polecenia jako zaaprobowane przez uprawnione do tego laboratoria badawcze (po specjalnych badaniach) i instytucje (na podstawie deklaracji Producenta o zgodności wyrobu z odpowiednią normą, zharmonizowaną z dyrektywą unijną 89/106/EWG z 1989 r o wyrobach budowlanych). Należą do nich m. in. osadniki gnilne firmy Sotralentz o pojemnościach od 2 m3 do 15 m3, które jako jedne z pierwszych na rynku polskim (2005 r.), uzyskały prawo do znakowania znakiem CE na podstawie deklaracji Producenta o zgodności tych wyrobów z normą EN 12566-1. Na rynku polskim nadal akceptowane są aprobaty krajowe Instytutu Ochrony Środowiska w Warszawie. Aprobatę techniczną IOŚ posiadają takie wyroby firmy Sotralentz, jak: separator tłuszczów, złoże biologiczne, studzienki z polietylenu wysokiej gęstości i elementy drenażu rozsączającego wykonane z tworzyw sztucznych. Bogaty asortyment wyrobów pozwala na kompletowanie różnych zestawów oczyszczalni ścieków w zależności od potrzeb.

Kilkudziesięcioletnie doświadczenie firmy Sotralentz na rynku europejskim (głównie – francuskim) i kilkunastoletnie na rynku polskim oraz wdrożony system zapewnienia jakości świadczą o tym, że jej wyroby sprawdzają się w różnych konfiguracjach, pod warunkiem że są one montowane i eksploatowane zgodnie z zaleceniami Producenta.

autor: SOTRALENTZ